lunes, 13 de marzo de 2017





                                        Colegio Superior para la Educación Integral Intercultural de Oaxaca



BACHILLERATO INTEGRAL COMUNITARIO Nº 24










ASIGNATURA: LENGUA INDIGENA
TRABAJO: ELEMENTOS CULTURALES DE SANTIAGO TETEPEC
NOMBRE DE LA ASESORA: YESENIA SANTIAGO LOPEZ
MODULO: 4º                                                  GRUPO: “A”
CLAVE DEL CENTRO DE TRABAJO: 20EBD0024N
ASESORA DE GRUPO:  LETICIA PEREZ MERINO
CICLO ESCOLAR: 2016-2017
ELABORADO POR:
MARLEN JACINTO VELASCO
CLARITA LOPEZ NICOLAS

FECHA DE ENTREGA: 13 DE MARZO DE 2017



 


RA CHA VA’A LALU

Ñuu Yuku Yuu Ka´nu, kua´a xaan cha tyakɨ iyo tya tandɨ´ɨ maa ñuu iyo-iyori maa ku´va nye´eñi ñiñayɨvɨ.
Cha kuenda tu´un cha ka´in vachi xiñi noo tu´un cha vityiya tya kuanakatyi chindoo, tu´un chi kuu chira cha va´a Lalu, ra Yuku Yuu kuura nda´vi-ya, noo rayɨɨ sɨɨ-iñi kuura, nyicha cha sa´a tyiñora, tandɨ´ɨri maa kɨvɨ ku´va kaa o´on tya cha kua´anri maara chiku´u, ki´inra mityira, nandukura yono tya tyi´ira xita ndava, saka tyi´ira tixi xiñira tya natyaara nyicha cha´ara, maa tyakɨ yɨsɨ ra cha va´a-ya, tya noo-noo ki´inra kavayu sanara tya kua´anra.

 
 
 

Tya ñi´i chika cha´a kavayu kua, maa-maa ku´va cha kua´anra cha va´a kua chata ve´e ña ma´a Lena, chitorimaaña ve ra Lalu kua kuura, tya kitaña ka´an-ña chi´inra ve koora chin ndutya ñi´ñi tya sɨɨn ve chi tyi´i ndachiña noo xita ndava, kuka´an-kuka´anri nuura Lalu-ya tya kua kachi tukura  chin xita ño´o ndachi kua.



Ndavi sana kuñi ma´a Lena chiira ve noori maara iyo, nuu ña-yachi va´ara tya va´a xaan ñiyɨvɨ kuura.
Nyakua va´a  kuñi añima ra cha va´a-ya, tya saka naku´vara tya´vinyoo tya naki´in tukura kavayu sanara tya kua´anra, ityinuuri kua´anra nanye´e tukura ve sɨkɨ uu-ta´an ñinyi´i cha kɨ´vɨ xe´e, ña´ri nyoo chika chinooñi, sɨɨ icha ketuu ñi nyi´i-ya nyakua nayaa iñira cha va´a-ya  tya inakɨ´ɨ iñira chiku lu´lura ve kua´a xaan ku´va ichisɨkɨra chi´in ta´an nyi´ira, ichisɨkɨra, tɨtuun, kavayu yutu tya isava´a tuku koora ndaxi o tutu cha ndava chi´in tatyi, nda´vira Lalu-ya ve ichaa añimara tu´un kuenda sɨ´ɨra nakɨ´ɨ iñira ve tyakɨ va´a tuuña chi´in che´eña, mandilña tya taxiñori kamaa sɨkɨña tya aretyeña, soko va´a ikuñi tukura ve ña´ri tɨndo´o inye´e sɨ´ɨra chi´in kue´e.


Chika kamaa iñira tya ñichitora ichaara chichakuura, ikicha´a nasata´anra nduku, ityaara xiin kavayu sanaara, kuee ikuu tyiño-ya tya icha tuku ku´va cha ko´ora chin ndutya saka iki´inra noo ñachinda´a tya ichakunyaara yu´u noo tyavi lee tya ñana cha asɨɨ ndutya kua, saka indakuitara tya ichanyaara yuva toon chi´in chin yuva ixi ve inañi´i tukura chin tya katyira chi kavayu sanara:
Ko´o ñeero, chikuu chin tyiño lu´lu-ya.


 

Tya kua nanu´u tukura nda´vi-ya, ichaara yu´u ñuu Ñu´u Kua´a tya ichiñira yaa koyo tya´nu, ku´va yɨsɨ kuii kanachaa koora tya ku´va kuracha mityi maa ra cha kuu ra cha´nu kua, kuñi va´ara kunye´enoora chin soko ñi kaña iñira ve nda´ara  xaan tyiño tya yɨɨ xaan kue va´aka kuanu´ura ndoo ityi nya ve´era
 
 




Iña chaara ve’era tya  iñan tye’era nuu tyayura vee yoso noo chumi toon, tya katyira iyo ta’an cha kua kuya vee vachitɨya  ve’eyo, ikuntyichi nonka kɨvɨ kua tya ñi’i yoko chira tya cha chachi xiñira tya yɨkɨra, ya’a noo yo’o cha katura tya ñandu va’amara, tya ikaara chiin nyo’o vee ña kuñi kara koora ñiña yɨvɨ vee nyee xaan tɨndɨo’o  indɨɨ nonka vitya tya ña ka’a kara, ña yachikara xita tya ikuntyichi kara nonka kɨvɨ kua tya cha chakua kua ichiira tya kua iku chira cha va’a lalu kua.